Waarom zien kleuren er niet op alle uitvoerapparaten hetzelfde uit?

Als u een afbeelding op uw monitor bewerkt en retoucheert, en deze vervolgens afdrukt, kan het gebeuren dat de kleuren door de verschillende apparaten anders worden weergegeven, ondanks dat alle apparaten met dezelfde gegevens werken. Alle apparaten, of het nu gaat om inktjetprinters, kleurenkopieermachines of professionele offsetmachines, vertonen individuele kleureigenschappen en -vervormingen. Kleurenbeheersystemen (Color Management Systems, CMS) zijn ontwikkeld om dergelijke verschillen in kleurenweergave te compenseren.

Een kleurenbeheersysteem zorgt voor een uniforme kleurenweergave op alle gebruikte apparaten

Kleurenbeheersystemen zijn geïntegreerde oplossingen die door correctie van de kleureigenschappen en -vervormingen van de afzonderlijke apparaten voor een uniforme weergave van kleuren op alle invoer- en uitvoerapparaten moeten zorgen.

Tijdens het opzetten van een CMS worden eerst profielen met gegevens over de kleureigenschappen van de afzonderlijke apparaten aangemaakt. Soms worden dergelijke kleurenprofielen al door de fabrikanten van de apparaten meegeleverd. Als er een hoge nauwkeurigheid nodig is, kunnen deze echter ook met een CMS-hulpprogramma worden aangemaakt. De profielen kunnen zowel door besturingssystemen van computers als door afzonderlijke toepassingen worden gebruikt om de kleurenweergave van verschillende apparaten op één lijn te krijgen.

Voordelen van een CMS

Kleurenbeheer veronderstelt dat voor alle gebruikte monitoren kleurenprofielen beschikbaar zijn. Besturingssystemen bieden de mogelijkheid voor elke kalibratie een optimaal kleurenprofiel aan te maken. Dankzij deze functie kan de nauwkeurigheid van het kleurenbeheer worden verbeterd.

Om de kleuren op de monitor met de kleuren van het eindproduct te kunnen laten overeenstemmen, moet de monitor een exacte kleurenweergave mogelijk maken.

Bij gebruik van een CMS kunnen afbeeldingen precies zo worden afgedrukt zoals deze eruit zagen tijdens de bewerking op de monitor. De monitor speelt daarom een zeer belangrijke rol.

Als met behulp van een CMS tijdens alle stappen van een workflow voor dezelfde kleurenweergave kan worden gezorgd, kan van drukproeven worden afgezien. Omdat de kleurenafstemming voor de afzonderlijke processtappen vervallen, kunnen met een CMS aanzienlijke efficiëntie- en precisieverbeteringen worden bereikt.

Onderverdeling van LCD-monitoren op paneeltype

Een doorslaggevend criterium bij de selectie van een LCD-monitor voor een CMS is het paneeltype.

Het LCD-paneel is de hoofdcomponent van elke LCD-monitor. Er bestaan drie typen LCD-schermen: IPS, VA en TN.

De volgende tabel toont de belangrijkste eigenschappen van elk type:

Bij grafische toepassingen is de kijkhoek zeer belangrijk, vooral wanneer naar verwachting meerdere personen vanuit verschillende richtingen op de monitor zullen kijken. Terwijl de kleuren bij IPS-monitoren bij verschillende kijkhoeken (van boven, onder, links en rechts) nauwelijks veranderen, vertonen de VA- en TN-monitoren duidelijke veranderingen in de kleurtonen.

Bij grote Widescreen-monitoren kan voor de gebruikers die recht voor de monitor zitten, de kleurindruk van het midden naar de randen toe veranderen, omdat de gebruikers de verschillende schermgedeelten onder andere kijkhoeken zien.

Een hogere contrastverhouding leidt niet per definitie tot betere resultaten. Bij een te hoge contrastverhouding verschijnen veel helderheidsgradaties te duidelijk, zodat afbeeldingen te sterk gestructureerd overkomen en het lastiger wordt de kleuren van het scherm en eindproduct met elkaar te vergelijken. De mogelijkheid van het instellen van de contrastverhouding kan eveneens een criterium voor selectie van een kalibreerbare monitor zijn.

Op basis van deze aspecten worden voor grafische toepassingen IPS- en VA-monitoren aanbevolen.

Onderverdeling van LCD-monitoren op kleurruimte

Bij moderne monitoren bestaan er drie kleurruimten.

1. Adobe RGB


2. sRGB


3. Kleurruimte die ten minste met sRGB overeenkomt, maar kleiner is dan Adobe RGB

De rode driehoek geeft de kleurruimte Adobe RGB en de blauwe driehoek sRGB.

Een derde gangbare kleurruimte is in de NTSC-norm gedefinieerd en wordt onder andere bij video- en televisietoestellen gebruikt. De groene driehoek in het diagram markeert 92% van deze NTSC-kleurruimte. De JMPA-kleuren in het diagram vormen de nominale CMYK-kleurruimte.

De keuze van de kleurruimte is afhankelijk van de eisen die de toepassing stelt. Voor het weergeven van alle kleuren in Adobe RGB-gegevens of CMYK-afdrukgegevens is een monitor met de kleurruimte Adobe RGB nodig.

Zelfs een monitor die 92% van de NTSC-kleurruimte kan weergeven, kan nooit de levendige groentonen uit de kleurruimte Adobe RGB of de geeltonen uit de CMYK-kleurruimte weergeven.

Tijdens een later seminar zullen wij dieper ingaan op het toepassen van wide gamut-monitoren.

Een CMS veronderstelt gekalibreerde monitoren

De kalibratie van monitoren die onmisbaar is voor kleurenbeheersystemen (Color Management Systems, CMS), kan op twee verschillende wijzen worden uitgevoerd: softwarematig of hardwarematig.

Selectie van een geschikte monitor voor softwarematige kalibratie

1. Selecteer een LCD-monitor waarbij kleurafstemmingen mogelijk zijn.
LCD-monitoren produceren kleuren via combinaties van rood (R), groen (G) en blauw (B). De aanpassing van de kleurenweergave vindt plaats door verhoging of verlaging van de versterking (d.w.z. de lichtsterkte) van de afzonderlijke RGB-kleuren. Bij de selectie van de kleurtemperatuur voor de wittoon, een bijzonder belangrijke stap bij de aanpassing van monitoren, vindt de aanpassing van de kleurenweergave plaats door versterking of afzwakking van deze RGB-kleuren.

Voor koel wit bijvoorbeeld wordt de weergave van blauw versterkt. Voor warm wit wordt het rood versterkt.

Omdat dergelijke aanpassingen niet bij alle monitoren mogelijk zijn, dient u bij de selectie van een monitor op dit aspect te letten.

2. Selecteer een LCD-monitor waarbij de helderheid op geschikte waarden kan worden ingesteld.
Moderne LCD-monitoren hebben een zeer hoge helderheid en kunnen daarmee zeer felle beelden weergeven. Bij veel monitoren kan de helderheid echter slechts in beperkte mate worden gereduceerd. Dit aspect is belangrijk bij de keuze van een monitor.

Gewone lichtbronnen hebben soms zo'n lage helderheid, dat het onmogelijk is het monitorbeeld af te stemmen op de kleurenweergave op bedrukt papier. In het voorbeeld hieronder is rechts het monitorbeeld van de afgedrukte foto in het midden met hoge helderheid weergegeven. Bij de beslissing over een LCD-monitor is het zeer belangrijk een model te selecteren waarbij de helderheid op geschikte waarden kan worden ingesteld.

3. Selecteer een monitor met optimale helderheidsgradaties.
Tijdens de softwarematige kalibratie dient niet alleen een goede wittoon te worden ingesteld, maar ook voor optimale helderheidsgradaties te worden gezorgd. Daarom is het van belang een monitor te kiezen die goede gradaties produceert, zonder afkappingen of samensmeltingen (banding) van kleurwaarden.

Bij veel monitoren zijn de helderheidsgradaties niet optimaal ingesteld in de fabriek. Dit blijkt vooral bij de weergave van zeer fijne beeldstructuren, zoals haren of stofvouwen.

Het is daarom raadzaam een monitor te selecteren die in de basisinstelling al goede gradaties weergeeft.

Selectie van een geschikte monitor voor hardwarematige kalibratie

Een voordeel van hardwarematige kalibratie is de eenvoudige en precieze kalibratie die bij dit procedé met behulp van geschikte hardware (d.w.z. een geschikte monitor) en gespecialiseerde software mogelijk is.

Bij de hardwarematige kalibratie worden belangrijke CMS-eigenschappen zoals de kleurtemperatuur (witbalans of witpunt) en helderheid automatisch geconfigureerd. Als deze eenvoudige aanpassingen echter niet met de benodigde nauwkeurigheid worden uitgevoerd of de profielen voor het CMS niet zorgvuldig zijn voorbereid, zal het bereikte effect teleurstellend blijven.

Omdat er ook bij monitoren die uitdrukkelijk voor hardwarematige kalibratie zijn gespecificeerd, sprake is van grote verschillen, kan het beste een monitor met overtuigende algehele prestaties worden geselecteerd.

Betrouwbare kleurenweergave en gelijkmatige helderheidsverlopen

Bij de modellen van de ColorGraphic CG-serie zorgt een speciaal ontwikkelde ASIC-schakeling voor een betrouwbare kleurenweergave en gelijkmatige helderheidsverlopen.

De helderheidsgradaties worden in de fabriek direct vóór de aflevering afgeregeld, zodat de afwijkingen tussen de apparaten zeer gering zijn. Bij gangbare monitoren zonder die extra afregeling kunnen ook tussen producten uit dezelfde modellenserie duidelijke verschillen in helderheidsgradaties optreden.

Bij alle ColorGraphic CG-monitoren wordt de gammawaarde in de EIZO-fabriek ingesteld.

Meegeleverde speciale software voor kalibratie

Bij alle ColorGraphic CG-monitoren wordt standaard onze zelf ontwikkelde kalibratiesoftware ColorNavigator meegeleverd. Met deze software kunnen op zeer eenvoudige wijze uiterst precieze kalibraties worden uitgevoerd. Het programma kan ook in het kader van kleurenbeheersystemen worden ingezet omdat het exacte kleurenprofielen kan instellen.

Digitale schakeling voor kleurstabiliteit garandeert een uniforme weergave van schermkleuren
ColorGraphic CG-monitoren zijn uitgerust met een schakeling voor helderheids- en kleurstabiliteit, de zogenaamde Digital Uniformity Equalizer (DUE), die voor een uniforme weergave van de schermkleuren over het hele schermoppervlak zorgt. Bij elke afzonderlijke monitor worden in de fabriek vóór aflevering de helderheidsgradaties en kleuren gemeten en afgeregeld om op alle helderheidsniveaus kleurstabiliteit te bieden.

Met de DUE wordt een zeer hoge precisie bij de kleurafstemming bereikt.

Kleurgescheiden beeld met Delta-E*ab-verdeling over het scherm (gemeten bij grijstoon 128)

Grote schermen met Widescreen-formaten
ColorGraphic CG-monitoren met LCD-panelen in Widescreen-formaat hebben een zeer groot schermoppervlak.

Traditionele monitor: werkoppervlak en toolvensters overlappen elkaar.
ColorGraphic-CG-Widescreen-monitoren: het gehele werkoppervlak en toolpaletten worden naast elkaar weergegeven.

Met Overdrive-schakeling optimaal geschikt voor bewerking van videomateriaal
ColorGraphic CG-monitoren met Overdrive-schakeling maken een uitstekende videoweergave mogelijk. Daarom zijn deze monitoren bij uitstek geschikt voor het bewerken van videomateriaal.

1. Precieze weergave van kleuren in afbeeldingen
Een preciezere kleurenweergave geeft vormgevers meer zekerheid tijdens het creatieve proces en verbetert daarnaast de kleurenkwaliteit van de eindproducten.

2. Overeenstemmende kleuren op monitor en afdruk
Bij ColorGraphic CG-modellen komt de weergave op de monitor exact overeen met de afgedrukte kleuren. Irritante kleurverschillen bij de printproducten behoren hiermee tot het verleden. Deze technologie draagt ook bij aan een hogere efficiëntie, omdat softproofing op de monitor de vervanger wordt van dure drukproeven.

3. Alle medewerkers gebruiken dezelfde kleuromgeving
Als producten door meerdere medewerkers worden bewerkt, kunnen ColorGraphic CG-monitoren de efficiëntie ook verhogen door voorkoming van problemen die het gevolg zijn van kwaliteitsverschillen tussen de apparaten van de verschillende medewerkers.

4. Altijd en overal identieke kleuren
Met ColorGraphic CG kunnen onafhankelijk van de plaats, zoals op verschillende afdelingen en locaties, identieke schermkleuren worden weergegeven. Dat vergemakkelijkt het gemeenschappelijke gebruik van kleurenproofs in elektronische vorm door verschillende vestigingen aanzienlijk.